Ορθή διαπολιτισμική επικοινωνία

Ορθή διαπολιτισμική επικοινωνία

Συνήθως με τον όρο γλωσσική ικανότητα εννοούμε τις γνώσεις ενός ομιλητή στο επίπεδο της γραμματικής, τις οποίες γνώσεις χρησιμοποιεί για να συντάξει ορθές γραμματικά προτάσεις ώστε να επιτευχθεί η επικοινωνία. Για παράδειγμα θα πρέπει να γνωρίζει πώς να τοποθετεί τους φθόγγους στη σωστή σειρά ώστε να σχηματίσει μία λέξη- «είμαι καλά» και όχι «ιμεια ακαλ»- αλλά και ως απαραίτητο κρίνεται η γνώση των συντακτικών κανόνων ούτως ώστε η πρόταση να ευσταθεί στο λόγο-«Εγώ και ο Κώστας πήγαμε εκδρομή» και όχι «Εγώ και ο Κώστας πήγαν εκδρομή». Το παραπάνω είναι αναγκαίο όχι όμως επαρκές για να μπορέσει να υπάρξει μία σωστή επικοινωνία σε ένα κοινωνικό σύνολο.

Κάθε γλώσσα διέπεται επίσης από κοινωνικούς κανόνες τους οποίους ο ομιλητής οφείλει να γνωρίζει ώστε να μπορεί να επικοινωνεί σωστά. Σε μία κοινωνία κυριαρχούν ως συνήθως δύο σταθμά. Υπάρχει αφενός μεν ο καθημερινός απλός λόγος αλλά και ο επίσημος λόγος που αποτελείται από κοινωνιογλωσσικές συμβάσεις καλής συμπεριφοράς. Τις περισσότερες φορές όταν απευθυνόμαστε σε άτομα με κύρος, συνήθως μεγαλύτερά μας, χρησιμοποιούμε ένα πιο επίσημο λόγο που απαιτεί τη χρήση του πληθυντικού ευγενείας. Σε κάποιο διευθυντή μεγάλης εταιρείας εμείς ως υπάλληλοι θα πούμε: «Κύριε Ανδρέου μπορώ να σας απασχολήσω για λίγο» Μπορεί οι κανόνες της γραμματικής στην προκειμένη περίπτωση να παραβιάζονται όμως αυτό απαιτούν οι συμβάσεις της καλής συμπεριφοράς. Μία άλλη σύμβαση κοινωνική που βρίσκει ισχύ στην ελληνική αλλά και σε πολλές άλλες γλώσσες είναι το να αποφεύγει κανείς να διακόπτει κάποιο όταν αυτός μιλά.

Θα πρέπει να πούμε πως αυτές οι κοινωνικές συμβάσεις δεν είναι ίδιες σε όλες τις κοινωνίες. Οι διαφορετικοί πολιτισμοί, κουλτούρες, ήθη και έθιμα δημιουργούν επίσης διαφορετικές συμβάσεις επικοινωνίας. Παραδείγματος χάρη, η έκφραση ευχαριστίας του ανατολικού κόσμου διαφέρει από αυτή του δυτικού. Το ίδιο ισχύει και με τον τρόπο χαιρετίσματος. Χαρακτηριστική είναι η υπόκλιση των Ιαπώνων σε αντίθεση με μία απλή χειραψία που ισχύει σε χώρες της Δύσης. Ενδιαφέρουσα είναι και η περίπτωση της κοινότητας των Ανάγκ στη Νιγηρία όπου αξιολογείται θετικά η ομιλητικότητα σε ένα κοινωνικό σύνολο ενώ αντίθετα η κοινότητα Παλιγιάν στην Ινδία «παρεξηγεί» την ομιλητικότητα και προτιμά τη σιωπή.

Αυτό που συνάγεται ως συμπέρασμα είναι ότι απαιτείται εκτός από τη γνώση της γραμματικής, επίσης γνώση διάφορων επικοινωνιακών συμβάσεων μίας συγκεκριμένης κοινωνίας εάν ο ομιλητής επιθυμεί να έχει μία ορθή επικοινωνία. Γνωρίζοντας αυτά, θα είναι σε θέση να «αποκωδικοποιήσει» τα σήματα του περιβάλλοντος αυτής της  κοινωνίας και να τα ερμηνεύσει με βάση τις δικές του αντιλήψεις ώστε να κατανοήσει το περιεχόμενό τους. Έτσι θα μπορεί να αντιληφθεί τις προθέσεις των ομιλητών του και συνεπώς θα είναι δυνατόν να ανταποκριθεί με το δέοντα τρόπο.

Είναι καλό να δούμε κάποια παραδείγματα, με ποιο τρόπο οι άνθρωποι αποκωδικοποιούν περιβαλλοντικές ενδείξεις σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες η επικοινωνία στέφεται με επιτυχία. Ας δούμε ένα παράδειγμα.

Ομιλητής Α: Σε πέντε λεπτά θα είσαι στο γραφείο σου;

Ομιλητής Β: Είναι εντάξει, αν θες μπορείς να φύγεις για διάλειμμα.

Ομιλητής Α: Εντάξει αν θες κάτι ειδοποίησέ με.

Στο παραπάνω παράδειγμα βλέπουμε τον ομιλητή Β να κατανοεί πλήρως τις προθέσεις του ομιλητή Α για διάλειμμα παρά το γεγονός ότι ο ομιλητής Α δεν αναφέρθηκε καν σε διάλειμμα. Ο ομιλητής Β επίσης ερμηνεύει τις προθέσεις του άλλου ομιλητή με βάση τις συμβάσεις εργασίας που ίσως να προνοούσαν διάλειμμα τη δεδομένη στιγμή.

Υπάρχουν όμως και κάποιες περιπτώσεις που η επικοινωνία είναι ανεπιτυχής.

Φροντίστριες ινδικής καταγωγής σε καφετέρια μεγάλου αεροδρομίου στο Λονδίνο όταν παίρνουν παραγγελίες χρησιμοποιούν μονολεκτικές άτονες εκφράσεις όπως  «Κρέας» αντί του «Κρέας;». Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι πελάτες να εκλαμβάνουν και να ερμηνεύουν τη στάση των φροντιστριών ως αγενή. Επομένως αυτή η ελλιπής γνώση των κοινωνικών και γλωσσικών συμβάσεων στην Αγγλία από μέρους των Ινδών φροντιστριών οδηγεί στη μη ορθή πραγμάτωση της επικοινωνίας.

Για να μπορέσεις να επικοινωνήσεις σωστά με κάποιο άτομο που προέρχεται από ξένη χώρα απαιτείται πέρα από τις γλωσσικές γνώσεις πρωτίστως η γνώση της κουλτούρας του συγκεκριμένου λαού , γεγονός που θα διευρύνει ή και απαλείψει το χάσμα όσον αφορά την επικοινωνία.

Περιβαλλοντική συνείδηση ή αδράνεια;

Περιβαλλοντική συνείδηση ή αδράνεια;

Ζούμε δυστυχώς σε καιρούς δύσκολους που ο ίδιος ο άνθρωπος «δαμάζει» και αξιοποιεί πλήρως τις τεχνολογικές του γνώσεις και ικανότητες για ένα ευκολότερο τρόπο ζωής. Έφτασε σε σημείο ο άνθρωπος να θεωρεί τον εαυτό του θεό ώστε τίποτα να μην τον εμποδίζει πια από το να επέμβει ακόμα και στο φυσικό του περιβάλλον. Καθημερινά γινόμαστε μάρτυρες των τεράστιων οικολογικών καταστροφών της υφηλίου που υπαίτιος είναι ο άνθρωπος. Οι συνεχείς απότομες κλιματικές αλλαγές, η ρύπανση του περιβάλλοντος από τα καυσαέρια και τα πυρηνικά όπλα και άλλα πολλά αποτελούν τρανταχτές αποδείξεις της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η ανθρωπότητα και υποδεικνύουν παράλληλα την ασυνειδησία του ανθρώπου όσον αφορά την περιβαλλοντική συνείδηση που τελικά αυτή η ασυνειδησία γυρίζει  «μπούμερανγκ» στον ίδιο με απότοκο τις πάμπολλες καταστροφές του περιβάλλοντος που επηρεάζουν τη φύση, τη ζωική αλυσίδα και εν τέλει τον άνθρωπο. Η συνείδηση για το περιβάλλον αρχίζει πρωτίστως από τον κάθε ένα από εμάς. Στην Κύπρο δυστυχώς διαπιστώνουμε μεγάλη αδράνεια όσον αφορά περιβαλλοντικά ζητήματα και εύκολα μπορεί κανείς να το διαβεβαιώσει βλέποντας ασυνείδητους οδηγούς να πετούν σκουπίδια από το παράθυρο του αυτοκινήτου καθώς και αδιάφορους διαβάτες να ρυπαίνουν τη φύση με τα σκουπίδια τους. Κατά προσωπική μου άποψη η κανένας δε γεννιέται με κάποια έμφυτη περιβαλλοντική συνείδηση αλλά αντίθετα αυτή είναι επίκτητη. Είναι εδώ που βρίσκεται και ο ρόλος πολλών φορέων: όπως ο σημαντικός ρόλος του σχολείου που οφείλει με διάφορα προγράμματα να ενημερώνει τους μαθητές για περιβαλλοντικά θέματα και να ενθαρρύνει παράλληλα την προστασία της μητέρας φύσης. Ο ρόλος του κράτους είναι εξίσου σημαντικός. Οι ποινές για ρύπανση του περιβάλλοντος θα πρέπει να γίνουν αυστηρότερες ούτως ώστε να αποτρέπονται στο ελάχιστο δυνατό οι παραβάτες Επίσης θα πρέπει να ενθαρρύνει τη δημιουργία χώρων πρασίνου ειδικά στα αστικά κέντρα και να προχωρήσει στην τοποθέτηση περισσότερων κάδων απορριμμάτων και κάδων ανακύκλωσης. Μπορεί βέβαια η τύχη της ανθρωπότητας να μην εξαρτάται αποκλειστικά από την προστασία της φύσης από τη μικρή κοινωνία των πολιτών της Κύπρου όμως τουλάχιστον ας δώσουμε το παράδειγμα και σε μεγαλύτερα έθνη που ίσως οδηγήσει σε μαζικές περιβαλλοντικές κινητοποιήσεις για το καλό του πλανήτη. Γιατί να μην γίνει και μία «Περιβαλλοντική Επανάσταση», ένας αναίμακτος, εν πάσει περιπτώσει, πόλεμος που σκοπό θα έχει την αποτροπή της καταστροφής του περιβάλλοντος που πίσω του κρύβονται οι μεγαλοκαρχαρίες της υφηλίου και υψηλά συμφέροντα με διακυβεύσεις υπέρογκων χρηματικών ποσών. Εάν λάβουμε υπόψη μας το αρχαιοπρεπές σχήμα «ύβρις-τίσις», δεδομένου ότι «ύβρις» αποτελεί η ασύστολη καταστροφή της φύσης από τον άνθρωπο, τότε θα πρέπει να περιμένουμε μία τίση, μία τιμωρία δηλαδή. Θα έλεγε κανείς ότι κάποια δείγματα τιμωρίας είναι τα τσουνάμι, οι σεισμοί και οι πλημμύρες που σκοτώνουν στο διάβα τους κάθε χρόνο χιλιάδες κόσμο. Όμως το τελικό ξέσπασμα ακόμα δεν έχει φανεί…

Παγκόσμια μέρα εκπαιδευτικών

Παγκόσμια μέρα εκπαιδευτικών

του Γιώργου Γεωργίου

Πριν από λίγες μέρες, συγκεκριμένα στις 5 Οκτωβρίου, η υφήλιος τίμησε τον εκπαιδευτικό και το έργο του. Η 5^η Οκτωβρίου είναι η μέρα που επέλεξε η ΟΥΝΕΣΚΟ ως τη μέρα του εκπαιδευτικού , μία επέτειος που τιμάται επισήμως για 18^η φορά και κερδίζει συνεχώς έδαφος για καθολική αναγνώρισή της σε όλες τις χώρες του πλανήτη. Η ιδέα αναδύθηκε από τον 20^ο αιώνα και με τη συνδρομή της ΟΥΝΕΣΚΟ καθιερώθηκε το 1994. Χάρις όμως και στη βοήθεια της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εκπαιδευτικών η επέτειος τυγχάνει συνεχούς περαιτέρω αναγνώρισης. Κάθε χρονιά επιλέγεται και ένα θέμα που αφορά προβλήματα αλλά και εισηγήσεις όσον αφορά την εκπαιδευτική κοινότητα και τον περίγυρό της. Φέτος επιλέχθηκε το θέμα «Εκπαιδευτικοί για την ισότητα των φύλων». Παρά το γεγονός ότι χρόνο με το χρόνο η εξίσωση των φύλων στην εκπαίδευση βελτιώνεται εντούτοις σε αρκετές, κυρίως υποανάπτυκτες χώρες, παρατηρείται σοβαρή διάκριση ανάμεσα στο φύλο και σε αρκετές περιπτώσεις η εκπαίδευση στερείται από τα κορίτσια. Όμως η διάκριση πάει παραπέρα και απλώνει τα πλοκάμια της και στον ίδιο τον εκπαιδευτικό. Ένα τρανταχτό παράδειγμα, που είναι εμφανές και στη χώρα μας, είναι η συντριπτική πλειοψηφική υπεροχή των γυναικών, κυρίως όσον αφορά το επάγγελμα του δασκάλου. Και δεν είναι μόνο σε αυτή την παράμετρο που υφίσταται η διάκριση. Αυτή η τεράστια πλειοψηφία των γυναικών εκπαιδευτικών δε μεταφράζεται, σε σχέση με τους άνδρες, στην αντίστοιχη κατοχή θέσεων-κλειδιά στο εκπαιδευτικό σύστημα με αποτέλεσμα πολλές φορές οι ίδιες να παραμένουν απλές θεάτριες και η διοίκηση να εναπόκειται στα χέρια των ανδρών.   

Η παγκόσμια μέρα του εκπαιδευτικού έχει ως στόχο την ανάδειξη των προβλημάτων που απασχολούν την εκπαιδευτική κοινότητα αλλά και να θυμίσει το έργο και την προσφορά των ανθρώπων της εκπαίδευσης. Όλοι μας έχουμε διδαχτεί και έχουμε πάρει γνώσεις, αξίες, ιδανικά από κάποιους εκπαιδευτικούς. Κάποιοι άλλοι από εμάς επίσης θα αποτελέσουν μάλιστα το νέο αίμα των εκπαιδευτικών. Και πρέπει να τονίσω πως δεν είναι εύκολο να είσαι εκπαιδευτικός…, είναι όμως ωραίο! Αποτελεί μία πρόκληση μεγάλη που απαιτεί μία διαρκή ανησυχία από μέρος του εκπαιδευτικού, ανησυχία για το πώς θα διδάξει και το πώς θα προσφέρει το πολύτιμο αγαθό της γνώσης. Τέλος, η απόδοση φόρου τιμής στην ημέρα του εκπαιδευτικού δεν απαιτεί τυμπανοκρουσίες και επιβλητικές εκδηλώσεις. Αρκεί και μόνο μία θύμηση, μία σκέψη για κάποιον εκπαιδευτικό, είτε πραγματικό, είτε ουτοπικό.

Η λίστα αναμονής των εκπαιδευτικών…. καταργήθηκε!

Η λίστα αναμονής των εκπαιδευτικών…. καταργήθηκε!

του Γιώργου Γεωργίου

Η λίστα αναμονής των εκπαιδευτικών για το διορισμό τους στα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα όντως αποτελεί παρελθόν. Και για να μην παρεξηγηθούμε δεν πρόκειται για ένα μέτρο-βόμβα της κυβέρνησης, που βέβαια θα βοηθούσε τους εκπαιδευτικούς, αλλά για το γεγονός ότι ουσιαστικά δεν υφίσταται πλέον λίστα εφόσον οι νεοεγγεγραμμένοι πτυχιούχοι θα διοριστούν, όσο μακάβριο κι αν ακούγεται, ενόσω βρίσκονται στον τάφο. Παίρνοντας μία προσωπική εμπειρία, όταν πρόσφατα αποφοίτησα και πήγα να καταθέσω το «πτυχίο» μου για τον ουτοπικό διορισμό μου, έκπληκτος άκουσα την υπεύθυνη να μου λέει σε ημι-ειρωνικό ύφος πως θα διοριστώ το 2071, εκτός συγκλονιστικού απροόπτου, χρησιμοποιώντας επ’ ακριβώς τα λόγια της. Ήθελα να γελάσω όμως εν τέλει η κατάσταση είναι για κλάματα… Αλήθεια πόσες τρύπες υπάρχουν στο σύστημα; Δυστυχώς αρκετές. Κάποια μέτρα ίσως πρόχειρα τώρα δηλωμένα, θα ήταν η μείωση του ορίου συνταξιοδότησης των εκπαιδευτικών αλλά και η παρακάθιση όλων αυτών σε εξετάσεις για την εισδοχή τους στο δημόσιο σχολείο. Βέβαια από αυτά γεννιούνται εύλογες απορίες όπως τι είδους εξετάσεις θα είναι αυτές, ποια ύλη θα περιλαμβάνουν και τα λοιπά. Όμως αυτά είναι θέματα που πρέπει να τύχουν έστω και μακροπρόθεσμης μελέτης και επεξεργασίας από τους αρμοδίους. Άλλο ένα μέτρο θα ήταν η απομάκρυνση των εκπαιδευτικών που συμπλήρωσαν αρκετά χρόνια υπηρεσίας από τα σχολεία και η αποκλειστική χρησιμοποίησή τους για την αναπλήρωση καθηγητών που για διάφορους λόγους απουσιάζουν από τα σχολεία. Μέχρι σήμερα γίνεται το αντίθετο και οι αντικαταστάσεις γίνονται από άπειρους και αδιόριστους καθηγητές που μόνο κακό δημιουργεί στην ομαλή διεκπεραίωση του διδακτικού έργου. Πώς θα επέλθουν αυτές οι αλλαγές; Με το να καθόμαστε όλοι με σταυρωμένα τα χέρια περιμένοντας το έτος 71;;; Απαιτείται συσπείρωση της νεολαίας που αποτελεί τεράστιο μοχλό πίεσης. Όλοι θα πρέπει να δράσουμε ομαδικά, να εξεγερθούμε και να απαιτήσουμε τις άμεσες μεταρρυθμίσεις όχι προς όφελος ιδιωτικό αλλά συλλογικό. Ο βωμός των συμφερόντων βέβαια είναι ένα αχανές μέρος που δεν μπορεί κανείς να τα βγάλει πέρα εύκολα. Όμως εδώ θα φανεί η αγάπη μας προς το κοινό όφελος και την κοινωνία, ας γίνουμε σύγχρονοι ήρωες.

Δάσκαλε!..., Μαθητή!.... Πονάω!!

Δάσκαλε!..., Μαθητή!.... Πονάω!!

Υπάρχουν πολλά ζητήματα τα οποία απευθύνονται στο μαθητή και τους εκπαιδευτικούς τα οποία «πονούν», αποτελώντας «τρύπες» του εκπαιδευτικού συστήματος. Όμως εμείς θα καταπιαστούμε με το διαστρεβλωμένο σύστημα αξιολόγησης στα σχολεία όσον αφορά τα φιλολογικά μαθήματα το οποίο σύστημα δέχεται ασύστολα τα οδυνηρά κτυπήματα των εκπαιδευτικών ή αυτών που πλασάρουν τα ολόσωστα και καινοτόμα Αναλυτικά Προγράμματα. Βέβαια, πρωτίστως αυτός ο άκυρος τρόπος αξιολόγησης έχει σοβαρό αντίκτυπο στους μαθητές αλλά σε δεύτερο επίπεδο καταλήγει ένα μπούμερανγκ και για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.

Ο εκπαιδευτικός σε παιδιά του γυμνασίου: «Παιδιά κλείστε τις γραμματικές και κλίνετέ μου το ρήμα ειμί, μετά κάνετε χρονική και εγκλιτική αντικατάσταση του ρήματος λύω.» Πολλές είναι οι φορές που κάποιος θα αναρωτηθεί που έγκειται η ωφέλεια στο μαθητή με αυτή τη μέθοδο αξιολόγησης. Περισσότερο φαντάζει σα μία νόμιμη αντιγραφή εφόσον οι απαντήσεις απομνημονεύονται μηχανικά από τους μαθητές. Μήπως καλύτερα παρά ένας βαθμός να δίνεται ένα Νόμπελ Μνήμης στους μαθητές; Στη συγκεκριμένη περίπτωση θα μπορούσαμε να παραφράσουμε την αρχαία ρήση «τα παιδία παίζει» σε «τα παιδία κλαίει» και δικαιολογημένα βέβαια αφού η κατάσταση είναι για κλάματα. Κάθε τι άλλο, με τις ανοικτές γραμματικές και τα ανοικτά συντακτικά κατά την περίοδο της αξιολόγησης είναι δυνατόν να κινητοποιηθεί η σκέψη του μαθητή, θα ωθηθεί να ψάξει, να ερευνήσει, θα μελετήσει τα διάφορα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα και με τη μέθοδο του αποκλεισμού θα επιλέξει το κατάλληλο. Με αυτό τον τρόπο η σκέψη του μαθητή τίθεται σε μία διαδικασία «αποαδρανοποίησης», ξεφεύγει δηλαδή από το χαρακτήρα του «κοπάρω» από αυτά που έχω στη σκέψη μου και τα «επικολλώ» στο χαρτί, και μπαίνει στην πνευματική διαδικασία που είθισται να βρίσκονται οι μαθητές. Ας μη ξεχνάμε πως οι κλασικοί φιλόλογοι δουλεύουν με ανοικτές κάθε τύπου γραμματικές, λεξικά και συντακτικά ούτως ώστε να διεκπεραιώσουν το έργο τους, και εν τέλει. αυτό που τους ανάγει σε επιστήμονες είναι η διαδικασία της έρευνας.

Η διαδικασία αξιολόγησης στα Νέα Ελληνικά είναι επίσης προβληματική. Ερωτήσεις τύπου: «Πιστεύετε ότι είναι σωστή ή λάθος η στάση του ποιητή;», που βέβαια υπάρχει μία προκαθορισμένη απάντηση-είτε είναι ορθό, είτε είναι λάθος, αφαιρούν και εμποδίζουν κάθε προσπάθεια για κριτική σκέψη από μέρους του μαθητή. Επιπρόσθετα κατά τη διδασκαλία λογοτεχνίας, και ειδικότερα ποιημάτων, πολλές φορές οι εκπαιδευτικοί προβαίνουν σε αναλύσεις κατά στίχο δίνοντας τις απόψεις ενός ή και πολλών μελετητών. Και ακολούθως στις εξετάσεις τίθενται ερωτήματα τύπου «Σχολιάστε τον στίχο 3» που η ορθότητα έγκειται στο κατά πόσο κοντά θα φτάσει η απάντηση στο σχολιασμό των μελετητών. Είναι όντως αυτή η ουσία της λογοτεχνίας; Να ενστερνιζόμαστε απόψεις άλλων για ένα έργο και να τις χρησιμοποιούμε ωσάν να είναι αυθεντίες; Ασφαλώς όχι. Θα ήταν φρονιμότερο κατά την αξιολόγηση να χρησιμοποιούνται ανώνυμα αποσπάσματα  λογοτεχνών από διάφορα έργα τους και να ζητείται η αναγνώριση του λογοτέχνη. Αυτό κι αν αποτελεί μία μύηση στο λογοτεχνικό γίγνεσθαι που απαιτεί μία εγρήγορση και επιφυλακή της σκέψης. Ο μαθητής θα αναγκαστεί, με την καλή έννοια, να γίνει ειδήμονας της κοσμοθεωρίας του λογοτέχνη χωρίς να χρειαστεί να απομνημονεύσει οτιδήποτε. Θα διαβάζει έτσι περισσότερη λογοτεχνία για να μπορεί να γίνει γνώστης του κόσμου του λογοτέχνη και εάν συνυπολογίζουμε ότι η λογοτεχνία διδάσκει, κάτι που άλλωστε είναι καθολικά παραδεκτό, τότε γίνεται αντιληπτό ότι ο μαθητής θα πάρει πολλά. Έτσι ερωτηθείς να σχολιάσει κάτι, θα το σχολιάσει χρησιμοποιώντας ένα συνονθύλευμα από στοιχεία της κοσμοθεωρίας του λογοτέχνη αλλά και από στοιχεία υποκειμενικού χαρακτήρα. Πόσο απότολμο αλλά και ωραίο θα ήταν κάποιος μαθητής να σημειώσει στην απάντησή του: «Σύμφωνα με την άποψη του τάδε μελετητή…, αλλά διαφωνώ γιατί όπως φαίνεται σύμφωνα με τα πιστεύω του συγγραφέα τα πράγματα έχουν διαφορετικά γιατί…»

Το όλο θέμα όμως δε βαραίνει μόνο τους μαθητές; Όπως αναφέραμε και πιο πάνω οι επιπτώσεις σέρνουν τα πλοκάμια τους μέχρι και τον εκπαιδευτικό. Ο εκπαιδευτικός ακολουθώντας τα πρέπει και τα μη αλλά και το συμβατικό τρόπο αξιολόγησης, καταντά ένα καλοκουρδισμένο ρομπότ που επιτελεί ένα συγκεκριμένο σκοπό. Καταργείται η σχετική αυτονομία του εκπαιδευτικού και ευνοείται η μηχανιστική αντίληψη των πραγμάτων. Σε τελική ανάλυση η κριτική σκέψη καταργείται και από τον ίδιο τον εκπαιδευτικό και καθίσταται δέσμιος του πονεμένου συστήματος. Αλήθεια πόση μιζέρια είναι δυνατόν να νιώσει ο εκπαιδευτικός όταν συνειδητοποιεί ότι δεν επιτέλεσε ή δεν επιτελεί ένα έργο που ωφελεί τους μαθητές; Η απάντηση είναι αρκετή αν σκεφτεί κανείς πως η αποτυχία μας σε κάτι που κάνουμε, που μπορεί να είναι και εκτός της εκπαίδευσης, μας βυθίζει στο άγχος και την απογοήτευση. Πόσο μάλλον μπορεί να αισθανθεί κανείς με τη αποτυχία του στο βαρυσήμαντο εκπαιδευτικό έργο. Βέβαια, η αποτυχία πρέπει να μας πεισμώνει για να πετύχουμε περισσότερα. Άλλωστε όλοι μας κάνουμε λάθη, αλλοίμονο σε όποιον δεν κάνει λάθη, αυτό πάει να πει πως δεν κάνει τίποτα. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να αποκτήσει συνείδηση και να καθορίσει την πολιτική του σύμφωνα με το παιδαγωγικό όφελος. Αν δεν είναι δυνατό να αλλάξει το αναλυτικό πρόγραμμα αξιολόγησης ας το αλλάξει αυτός εκμεταλλευόμενος τη σχετική αυτάρκειά του.

Είναι ωραίο να είσαι εκπαιδευτικός αλλά συνάμα πολύ δύσκολο…